Bara is soulfood, shakti en succes

Bara is soulfood, shakti en succes

#Soulfood
Bara is voor mij heerlijke soulfood. Het is ook de 122  jaar aan kennis, liefde en shakti (kracht) van de vrouwen in mijn familie, waarmee ik de bara maak die u via Bara Babe bestelt. Het symboliseert de smakelijke, eeuwige verbinding die vanaf 1873 tussen Nederland, India en Suriname is ontstaan. Bara is binnen die driehoek het succesverhaal van migranten. Om exact te zijn: van mijn voorouders (en van alle andere Surinaamse hindostanen).

#Nanie
Vanaf het moment dat ik als baby tandjes had, begon ik bara te eten. Net als alle andere hindostaanse kinderen, want bara is een lekkernij die niet uit de Surinaams-hindostaanse keuken weg te denken is. Op alle feestjes, huwelijken en andere bijeenkomsten was er bara met tjatnie (chutney). Want bara en tjatnie horen bij elkaar. Terwijl ik opgroeide, leerde ik de kookkunst en de kunst van lekkere bara’s maken voornamelijk van mijn nanie (oma van moederskant). Ik zie me nog als zesjarige samen met haar op de houten keukenvloer zitten: terwijl zij de baramix aan het maken was in een grote geëmailleerde schaal die ze tussen haar benen had geklemd, zat ik tegenover haar en gaf haar de specerijen aan en keek ik toe hoe ze de mix met geduld en liefde maakte.

#Tjatnie
Ze bleef kneden tot de mix de juiste gladheid en structuur had. Als ze klaar was met kneden, liet ze een klontje van die baramix in een glas water vallen. Als het klontje op de bodem bleef liggen was de mix niet goed genoeg, als het klontje naar boven dreef was het helemaal goed. Dat ritueel heb ik vele malen met haar beleefd. Nadat de baramix onder een schone doek tijd had gekregen om goed te rijzen, werden de bara’s in de open buitenkeuken op de chulha (kookplaats oorspronkelijk gemaakt van klei) in plantaardige olie in een kerheya (een aluminium of ijzeren wok) op houtvuur gebakken. Aangezien tjatnie standaard aanwezig is in hindostaanse huishoudens, was die lang van te voren al gemaakt, van zure groene manja’s (mango), birambi (zure vrucht) of tomaat. Het hele erf, het hele huis rook heerlijk naar de versgebakken bara’s die allemaal rond waren met een gaatje in het midden, maar toch ook allemaal van vorm verschilden omdat ze stuk voor stuk werden ‘handgemaakt’.

#Hindoehuwelijk
Mijn nanie en haar zes zusters waren in de familie bekend om hun kookkunsten. Als er bij een van de zusters een kind trouwde en wij van tevoren wisten dat de zusters zouden koken voor de honderden gasten die drie dagen lang kwamen, begonnen we  al vóór de feestdagen te watertanden. Want mijn nanie en haar zusters waren sterren in het bereiden van het soort vegetarisch eten dat tijdens hindoehuwelijken wordt geserveerd. En vanzelfsprekend was er ook altijd bara. Met tjatnie.

#Vanaf 1889
Zoals ik bara van mijn nanie heb leren maken, heeft zij dat op haar beurt ook weer geleerd van haar moeder, die het weer leerde van de vrouwen voor haar. De oma van mijn nanie kwam regelrecht uit India: zij zette in1889 voet op Surinaamse bodem en werd in de loop van haar Surinaamse bestaan een bekende, gerespecteerde vrouw. Zij stierf op 106-jarige leeftijd.

#Liefde en aandacht 
De kennis over het bereiden van bara’s is van deze eerste generatie tot de huidige generatie waar ik deel van uitmaak, van vrouw tot vrouw doorgegeven. Bara is niet alleen een combinatie van de juiste ingrediënten maar vooral van aandacht en liefde. Met die inmiddels 122 jaar doorleefde liefde en kennis voor koken die aan mij is doorgegeven, maak ik de authentieke bara die u bij mij bestelt via Bara Babe.

#India
De geschiedenis van de Surinaamse bara begint in 1873 toen de eerste lading contractarbeiders uit Brits-Indië in Suriname arriveerde, na een bootreis van drie maanden. India was in het westen toen bekend als Brits-Indië, maar heette eigenlijk Hindostan/Hindustan. Vandaar ‘hindostaanse’, wat volgens de Engelse spelling ook wordt geschreven als ‘hindustaanse’.

#Suriname
Die hindostaanse contractarbeiders kwamen door een ruilhandel tussen de koloniale mogendheden Engeland en Nederland naar Suriname, om daar vanaf 1873 op de Nederlandse plantages te werken, na de echte afschaffing van de slavernij. In totaal zijn er ongeveer 35.000 hindostanen naar Suriname gemigreerd. (Hetzelfde gebeurde ook in Trinidad en destijds Brits-Guyana, nu Guyana.)

#Bara
De contractarbeiders brachten uiteraard hun cultuur, geloof en eetgewoonten mee naar hun nieuwe moederland. Daar hadden ze niet de beschikking over dezelfde kruiden en producten als in India. En precies daarmee begint de geschiedenis van de Surinaamse bara. Bara, zoals het bekend is in Suriname, is niet als zodanig bekend in India, is mij door Indiërs verteld.

#Vada en Dahi Bara
Bara lijkt wel veel op Vada, een Indiase snack, ook bekend in de United Provinces, het gebied waar de meeste hindostaanse contractarbeiders vandaan kwamen. Onlangs hoorde ik ook over Dahi Bara, ik weet nog niet uit welke regio dat komt. Het woord Bara is dus wel te traceren! Maar Dahi Bara (een soort bara met een saus van yoghurt) lijkt in de verste verte niet op de Surinaamse bara. Het lijkt meer op een soort Pakora, vanwege de yoghurt saus.

#Urdi
Zeer waarschijnlijk heeft de eerste generatie hindostanen in hun nieuwe land geprobeerd iets soortgelijks als Vada te maken met de ingrediënten die ze voorhanden hadden. De vrouwen bleven niet bij de pakken neerzitten, ze bedachten allerlei creatieve oplossingen om hun leven op nieuw grondgebied vorm te geven. Zo zijn mijn Indiase voormoeders innovatief met hun oeroude kennis over vegetarisch eten urdi (mungbonen) als hoofdingrediënt gaan gebruiken, een zeer voedzame bonensoort, en is uit hun handen de bara ontstaan.

#Guyana
Er was in die periode van contractarbeid nogal veel reisverkeer tussen Trinidad, Guyana en Suriname: na het verloop van het eerste vijfjarig contract konden de arbeiders hun contract verlengen voor nogmaals vijf jaar, naar India terugkeren, zich in Suriname vestigen of doorreizen naar een ander gebied. Na het verloop van zijn eerste contract is bijvoorbeeld mijn grootvader van vaderskant naar Guyana verhuisd. In april 2011 heb ik voor het eerst mijn Guyanese familie kunnen opzoeken en ontmoeten.

#Trinidad
Mede door het contact tussen de contractarbeiders onderling is bara bekend geworden in zowel Suriname, Trinidad en Guyana. In alle drie landen ontwikkelde de bara zich door innovatie. In Trinidad is de bara geëvolueerd tot het internationaal bekende, zeer smakelijke gerecht Doubles – tevens het nationale ontbijt van Trinidad – waar in 2011 een bioscoopfilm over is verschenen: ‘Doubles With Slight Pepper’. In februari 2011 ben ik naar Trinidad gegaan om de geschiedenis van die Doubles te leren kennen en om het te leren maken, wat goed is gelukt, maar daarover meer op de pagina ‘Het verhaal achter Bara Babe’.

#Nederland
Door de grote trek van Surinamers naar Nederland vanaf de jaren ‘70 in de vorige eeuw, migreerde de bara ook mee. Surinaamse hindostanen brachten het mee, en het is vooral als gevulde bara of baraburger bekend geworden in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Door de commercie lijkt de in Nederland bekende bara qua smaak en omvang echter allang niet meer op de authentieke bara. Een authentieke bara is klein en vooral erg smakelijk.

#Succesverhaal
De  migratiegeschiedenis herhaalde zich, maar nu op Nederlandse bodem: de kleinkinderen en achterkleinkinderen van de Indiase contractarbeiders moesten nu ongeveer 100 jaar na de eerste migratie vanuit India naar Suriname, op hun beurt hun shakti aanwenden om in Nederland  een succesvol bestaan op te bouwen. Want dat is uiteindelijk de enige echte reden waarom mensen migreren, ook als het gaat om politieke vluchtelingen: zij zoeken letterlijk en figuurlijk naar vrijheid en ruimte om hun kennis, wijsheid en shakti zo goed mogelijk te ontwikkelen, te benutten en aan te wenden om een beter individueel en collectief bestaan op te bouwen. Dat doe je door enerzijds je wortels te koesteren en te voeden, en anderzijds het nieuwe te omarmen en een leefbare, mooie, krachtige mix te maken van alle mogelijkheden. Zo is de bara als succesverhaal van migranten een Nederlandse snack geworden, met wortels in India en Suriname.

#Asirbaat – Zegen
Het was voor mij belangrijk dat mijn nanie, die nu 86 is, haar zegen aan Bara Babe zou geven. Begin 2011 heb ik in Paramaribo speciaal voor haar bara’s gebakken, ter keuring. Ze vond ze erg lekker en heeft me haar asirbaat (zegen) gegeven om met deze onderneming te starten.

#Shakti
Daarom is de bara het verhaal van mijn geschiedenis en van alle andere Surinaamse hindostanen, in zowel Suriname als Nederland. Het is een product van vrouwelijke verbeeldingskracht en wijsheid, die van generatie tot generatie, van vrouw tot vrouw in al onze families is doorgegeven. Bara is 122  jaar shakti en symboliseert voor mij het lef en de moed om te migreren en de veerkracht die nodig is om in een nieuw land een nieuw bestaan op te bouwen, met dat wat voorhanden is.


Namaste, Odi, Salaam, Hartelijke groet,

Usha (Bara Babe)

Ps. Bara van Bara Babe  is 100% authentiek, 100% vegetarisch en 100% halal.

©copyright Usha N. Marhé, (Bara Babe) september 2011. Overname van deze tekst mag alleen met correcte vermelding van de bron en de rechtmatige auteur.

Advertenties